Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Ciągle na nowo Żydzi budowali sobie na obczyźnie nową ojczyznę. Po zburzeniu przez Rzymian, w roku 70 naszej ery, drugiej świątyni w Jeruzalem, większość Żydów udała się do Palestyny i żyła w diasporze . Żydzi swoje rozproszenie po całym świecie postrzegali nie tylko jako przymus, który im został narzucony przez warunki ekonomiczne i polityczne, lecz widzieli w tym sens religijny. To rozproszenie interpretowali jako pokutę za minione winy, jednocześnie zaś jako zadanie, żeby zapowiedzieć światu prawdziwość jedynego Boga.

Wędrówki ludów nastąpiły z Mezpotamii i Egiptu przez Afrykę Północną do Hiszpanii. Tych Żydów nazywa się Sefardyjczykami. Druga duża grupa przybyła przez Turcję, Grecję i Włochy do Środkowej i Wschodniej Europy. Aszkenaz, jak według głównego celu tej wędrówki ludów nazywano Niemcy, stanowił później największą część całej społeczności żydowskiej. Już w 321 roku poświadczone jest istnienie pierwszej gminy żydowskiej w Kolonii. W średniowieczu liczba Żydów w Europie i odsetek ogólnej liczby ludności żydowskiej, mimo braku stabilizacji żydowskiej egzystencji, wzrósł.

W poszukiwaniu lepszego życia

Przemieszczanie się Żydów było zależne od zmian panujących władców, wypędzeń, prześladowań, jak i od subiektywnego, własnego poszukiwania lepszego życia i zaspokojenia potrzeb zawodowych. Pogromy   z powodu wypraw krzyżowych , od 1096 r., zmusiły dużą część Żydów w Zachodniej i Środkowej Europie do opuszczenia swojej ojczyzny. Wystąpienia antyżydowskie osiągnęły swój punkt kulminacyjny podczas wielkich epidemii w Europie, w latach 1348/49. Oprócz wypędzeń trzeba wspomnieć o podróżach kupców, bankierów, czy lekarzy. Ci ciągle wędrujący Żydzi w wielu wypadkach mieli funkcję meditatorów, choćby z punktu widzenia kulturalnego.

Inny rodzaj ruchliwości ukształtował się z powodu wielu zubożałych Żydów, którzy nigdzie nie posiadali prawa zamieszkania i pobytu. Po wojnie trzydziestoletniej, zarówno w Holandii, jak i w Niemczech było wielu wędrujących "żebrzących Żydów", którzy albo przyłączali się do chrześcijańskich żebraków lub band zbójeckich, albo organizowali się w czysto żydowskie bandy. Szeroko rozprzestrzeniony fenomen, tak jak Jacob Mozes, osławiony założyciel "Grote Nederlandse Bende".